![\"\"](\"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/31b-1024x481.png\")
<\/figure>\n\n\n\nFot. 1 Rysunek odr\u0119czny wykonany podczas bada\u0144 w terenie przez Halin\u0119 Piaseck\u0105 w 1962 r.<\/p>\n\n\n\n
Kszta\u0142t wyrabianych \u0142y\u017cek przez \u0141ukasza Michniaka a tak\u017ce wykorzystywane do tego narz\u0119dzia nie uleg\u0142 zmianie na przestrzeni lat. Ko\u0144cow\u0105 faz\u0105 pracy nad \u0142y\u017ckami jest jej wyg\u0142adzania za pomoc\u0105 \u201eglanc papieru\u201d.<\/p>\n\n\n\n
\u0141ukasz Michniak wspomina\u0142, \u017ce do 1945 r. naczynia toczone w Nowicy wyrabiali Profirij i Teodor Klancko oraz Sa\u0142ko Smolej a robili to g\u0142\u00f3wnie z drzewa jaworowego. Po wojnie opu\u015bcili oni Nowic\u0119 i wyjechali do ZSSR. W\u015br\u00f3d drobnych wyrob\u00f3w toczonych z drewna wyrabianych w tamtym czasie znalaz\u0142y si\u0119: grzybki do cerowania po\u0144czoch, jajka, kieliszki, pude\u0142ka na tyto\u0144, cukierniczki, \u201epopierniczki\u201d na pieprz. Wyroby te politurowano na r\u00f3\u017cne kolory i dodatkowo rze\u017abiono za pomoc\u0105 ma\u0142ego d\u0142utka r\u00f3\u017cne wzory: kwiatki, portrety g\u00f3rali, jelenie, zaj\u0105ce, ptaki \u201e(\u2026) wzor\u00f3w nikt im nie dostarcza\u0142. Wszystko z w\u0142asnych g\u0142\u00f3w wymy\u015blali\u201d. Do ZSRR wyjecha\u0142 tak\u017ce m.in. Stefan Ha\u0142uszczak, kt\u00f3ry zajmowa\u0142 si\u0119 w Nowicy wyrobem naczy\u0144 bednarskich takich jak np.: wi\u0119ksze beczki na kapust\u0119, mniejsze na \u015bledzie, \u201eszczebryki\u201d \u2013 cebrzyki. Przedmioty te wykonywane g\u0142\u00f3wnie z drzewa d\u0119bowego i jod\u0142owego, by\u0142y proste i nie zdobione. W podobnym okresie, ze wzgl\u0119du na zawieruch\u0119 wojenn\u0105 g\u0142\u00f3wnie w mi\u0119dzywojniu, robiono w Nowicy r\u00f3wnie\u017c zabawki. \u0141ukasz Michniak wymienia Profirija Klancko jako tego, kt\u00f3ry z drzewa jaworowego wyrabia\u0142 male\u0144kie taczki dla dzieci, kaczki na w\u00f3zkach, w\u00f3zki z konikami. Z kolei Andrzej Bihuniak robi\u0142 leszczynowe \u201episzcza\u0142ki\u201d \u2013 fujarki, kt\u00f3re zdobi\u0142 za pomoc\u0105 rozgrzanego druta wzorami np. k\u0142osk\u00f3w zbo\u017ca.<\/p>\n\n\n\n
Bywa\u0142y lata, gdy \u0141ukasz Michniak robi\u0142 gonty, latem w lesie zim\u0105 w domu. Wykonywa\u0142 je ze \u015bwierka i jod\u0142y, gonty zrobione z tych gatunk\u00f3w drzew bez wi\u0119kszych trudno\u015bci mo\u017cna \u201eszczypa\u0107\u201d a tak\u017ce d\u0142u\u017cej trzymaj\u0105 si\u0119 na dachu i przede wszystkim nie gnij\u0105. Podobnie jak w przypadku produkcji \u0142y\u017cek, kiedy to w pocz\u0105tkowej fazie ich powstawania r\u017cn\u0119\u0142o si\u0119 na kawa\u0142ki d\u0142ugo\u015bci przysz\u0142ych \u0142y\u017cek tak drzewo przeznaczone na gonty r\u017cnie si\u0119 pi\u0142\u0105 na d\u0142ugo\u015b\u0107 przysz\u0142ych gont\u00f3w (ok. 50 cm). P\u00f3\u017aniej klocki \u201eszczypie si\u0119\u201d tak\u017ce siekier\u0105 na proste deszczu\u0142ki o grubo\u015bci 3 cm. Nast\u0119pnie za pomoc\u0105 \u201eobirucznego\u201d no\u017ca struga si\u0119 te deszczu\u0142ki by nada\u0107 im kszta\u0142t gontu, wygl\u0105daj\u0105cego z boku jak klin (tzn. z jednej strony jest cienki, z drugiej grubszy). W jego grubszej cz\u0119\u015bci robi si\u0119 otw\u00f3r zwany \u201eszpuh\u0105\u201d specjalnym narz\u0119dziem przeznaczonym do tego celu zwanym \u201eszpuh\u201d. Podczas pracy nad uk\u0142adaniem gont\u00f3w na dachu w powsta\u0142y otw\u00f3r, \u201eszpuh\u0119\u201d, wk\u0142ada si\u0119 kolejny gont.<\/p>\n\n\n\n Fot. 2. Rysunek odr\u0119czny wykonany podczas bada\u0144 w terenie przez Halin\u0119 Piaseck\u0105 w 1962 r.<\/p>\n\n\n\n \u0141ukasz Michniak zapytany o sp\u00f3\u0142ki istniej\u0105ce pomi\u0119dzy \u0142y\u017ckarzami opowiada jak to w 1928 r. z emigracji w Stanach Zjednoczonych Ameryki powr\u00f3ci\u0142 nowicki gospodarz Ferenc. Przywi\u00f3z\u0142 on z sob\u0105 motory, tokarki i wzory \u0142y\u017cek ameryka\u0144ckich. To w\u0142a\u015bnie on stworzy\u0142 co\u015b na kszta\u0142t sp\u00f3\u0142ki, do kt\u00f3rej nale\u017ca\u0142o ok. 30. gospodarzy z Nowicy. Po dw\u00f3ch latach ich dzia\u0142ania maszyny spali\u0142y si\u0119 a sam Ferenc wyjecha\u0142 po raz kolejny do Ameryki gdzie zmar\u0142. Pomocnik\u00f3w sezonowych w okresie mi\u0119dzywojennym wynajmowali Semen Kryl i Jan Bihuniak, pomagali oni przy wyrobie przedmiot\u00f3w z drewna a p\u0142acone mieli za dni\u00f3wk\u0119. Z kolei Sylwester Biszko dostarcza\u0142 drewno Osyfowi Bihuniakowi i Teodorowi Ha\u0142uszczakowi, kt\u00f3rzy w ramach pracy cha\u0142upniczej wyrabiali dla niego \u0142y\u017cki. Maria Guzik ze swoim synem Wasylem zajmowali si\u0119 handlem domokr\u0105\u017cnym i chodzili z towarem, g\u0142\u00f3wnie \u0142y\u017ckami, wrzecionami i zabawkami, do Ha\u0144czowej, Smerekowca, G\u0142adyszowa, Ma\u0142astowa, Bartnego. Wyroby drewniane nosili w workach na plecach i koszykach. Ci z wytw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy samodzielnie sprzedawali sw\u00f3j towar cz\u0119sto w\u0119drowali na S\u0142owacj\u0119 przez Smerekowiec, Regiet\u00f3w do Zborowej, Stebnika i dalej do Bardejowa. By\u0142y to wyprawy kr\u00f3tkie 2-3 dniowe i odbywa\u0142y si\u0119 w lecie, za towar otrzymywali inny towar: tyto\u0144, po\u0144czochy, nici i pieprz.<\/p>\n\n\n\n [1]Badania wykonywane by\u0142y pod kierunkiem profesora Romana Reinfussa z nieistniej\u0105cej dzi\u015b Katedry Etnografii i Etnologii Uniwersytetu Marii Curie Sk\u0142odowskiej w Lublinie. Przeprowadzane by\u0142y w Nowicy, Leszczynach i Kunkowej przez okres 1,5 miesi\u0105ca w terminie od maja 1962 r. do lutego 1966 r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u0141ukasz Michniak (1919-2008) mieszkaniec Nowicy, kt\u00f3rego zar\u00f3wno dziadek, ojciec Andrzej (ur. 1889 w Nowicy) jak i bracia Jan (1924-1998) i Dymitr (ur.1934) zajmowali si\u0119 wyrobem … czytaj dalej…\u0141ukasz Michniak<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1507,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,5],"tags":[],"class_list":["post-1427","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-lyzkarze"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1427","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1427"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1427\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1430,"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1427\/revisions\/1430"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1507"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1427"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1427"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1427"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/31a.png\")
<\/figure>\n\n\n\n