{"id":80,"date":"2023-08-21T11:23:28","date_gmt":"2023-08-21T11:23:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/?page_id=80"},"modified":"2023-12-18T22:26:46","modified_gmt":"2023-12-18T22:26:46","slug":"leszczyny","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/leszczyny\/","title":{"rendered":"LESZCZYNY"},"content":{"rendered":"\n

Leszczyny to ma\u0142a wie\u015b po\u0142o\u017cona na po\u0142udniowym stoku Magury Ma\u0142ostowskiej nad potokiem Przy\u0142up. Pierwsze wzmianki o wsi pochodz\u0105 z 1599 r. wymieniono w\u00f3wczas Leszczyny jako jedn\u0105 z miejscowo\u015bci, najmniejsz\u0105, zakupion\u0105 od Samuela Branickiego przez Jana Potockiego i wchodz\u0105c\u0105 w sk\u0142ad kresu klimkowskiego. W latach 1643-1655 w\u0142a\u015bcicielem wsi by\u0142 wybitny poeta Wac\u0142aw Potocki; wie\u015b pozosta\u0142a w maj\u0105tku jego rodziny do roku 1710[1]<\/a>. Najprawdopodobniej w 1613 r. wybudowano pierwsz\u0105 leszczy\u0144sk\u0105 cerkiew i utworzono parochi\u0119[2]<\/a>. W Ksi\u0119dze s\u0105dowej kresu klimkowskiego pod dat\u0105 1636 czytamy, \u017ce \u201eLeszczynskim Inwanowi i synowi jego Maciejowi [mieszka\u0144com Leszczyn] (\u2026) nakaza\u0142o prawo (\u2026), \u017ceby oni trawy albo siana nie zbierali z cmintara przy cyrkwi, na groncie ich zbudowanej\u2026\u201d[3]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Proboszczem, kt\u00f3ry uwa\u017cany jest za najwybitniejszego by\u0142 Teodor Sembratowicz, kt\u00f3ry przyczyni\u0142 si\u0119 pod koniec XVIII w. do rozbudowy \u015bwi\u0105tyni. Wie\u015b liczy\u0142a w tym czasie 254 mieszka\u0144c\u00f3w a wszyscy byli grekokatolikami; przynale\u017celi oni razem z mieszka\u0144cami Kunkowej i Bielanki do jednej Parafii (z siedzib\u0105 w Leszczynach)[4]<\/a>. Przy skrzy\u017cowaniu dr\u00f3g do Bielanki, U\u015bcia i Nowicy stoi dawna cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem \u015bw. \u0141ukasza, kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy obecnie wyznawcom prawos\u0142awia. Drewnian\u0105, tr\u00f3jdzieln\u0105 cerkiew typu zachodnio\u0142emkowskiego, wybudowano w 1835 r. i pokryto gontem, kt\u00f3ry nast\u0119pnie na pocz\u0105tku XX w. zast\u0105piono blach\u0105. Charakterystyczne dla cerkwi baniaste he\u0142my wie\u0144cz\u0105 zar\u00f3wno wie\u017c\u0119, jak i naw\u0119 oraz sanktuarium. A\u017c do czas\u00f3w wysiedle\u0144 w ramach \u201eAkcji Wis\u0142a\u201d \u015bwi\u0105tynia s\u0142u\u017cy\u0142a grekokatolikom, p\u00f3\u017aniej rzymskokatolickim osadnikom a nast\u0119pnie od 1968 r. prawos\u0142awnym wiernym[5]<\/a>. We wn\u0119trzu cerkwi mo\u017cemy podziwia\u0107 datowany na 1909 r. ikonostas w kolorze br\u0105zowo-z\u0142otym, autorstwa malarza Binczara, z ikon\u0105 Boga Ojca nad wizerunkiem Pantokratora. \u015aciany ozdobione s\u0105 polichromi\u0105 ornamentalno-figuraln\u0105 wykonan\u0105 na pocz\u0105tku XX w. Z kolei w nawie znajduje si\u0119 rokokowy o\u0142tarz boczny z interesuj\u0105c\u0105 ikon\u0105 Matki Boskiej z Dzieci\u0105tkiem, w otoczeniu anio\u0142\u00f3w i biskup\u00f3w oraz malowanym tabernakulum. \u015acian\u0119 nawy zdobi ikona przedstawiaj\u0105ca Ukrzy\u017cowanie Jezusa Chrystusa[6]<\/a>. Cerkiew wielokrotnie remontowano i odnawiano, najwi\u0119kszy remont \u015bwi\u0105tynia przesz\u0142a w latach 1991-1993, prace wsparli mieszkaj\u0105cy w USA \u0141emkowie. Warto w tym miejscu przypomnie\u0107, i\u017c okres wyjazd\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w Leszczyn do Ameryki w celach zarobkowych rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 ju\u017c na prze\u0142omie XIX i XX w. To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki wsparciu finansowemu emigrant\u00f3w w 1935 r. wybudowano w Leszczynach nowoczesny budynek szkolny (pierwsz\u0105 wiejsk\u0105 szko\u0142\u0119 zacz\u0119to organizowa\u0107 z inicjatywy \u00f3wczesnego proboszcza w latach 1907-1914). Pod koniec XIX w. Leszczyny by\u0142y n\u0119kane przez epidemi\u0119 cholery, najwi\u0119cej mieszka\u0144c\u00f3w zmar\u0142o w 1873 r. Zostali oni pochowani na cmentarzu cholerycznym, znajduj\u0105cym si\u0119 przy polnej drodze, biegn\u0105cej skrajem lasu na zach\u00f3d od szosy do Bielanki. Cmentarz wiejski usytuowany jest na p\u00f3\u0142noc od cerkwi, znajdziemy na nim kilkana\u015bcie ciekawych nagrobk\u00f3w wykonanych z kamienia a tak\u017ce r\u0119cznie wykute \u017celazne krzy\u017ce[7]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug spisu ludno\u015bci z 1921 r. w Leszczynach by\u0142o: 12 rzymskich katolik\u00f3w i 323 grekokatolik\u00f3w[8]<\/a>. W 1900 r. we wsi mieszka\u0142o 389 os\u00f3b w 63 domach z kolei w 1931 r. odpowiednio 376 os\u00f3b w 70 domach. Wynika z tego, i\u017c \u015brednio w jednym gospodarstwie mieszka\u0142o w 1900 r. ok. 6 os\u00f3b a w 1931 \u2013 ok. 5[9]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

W 2017 r. so\u0142tys wsi Janusz Barna w wywiadzie dla \u201eDziennika Polskiego\u201d przeprowadzonym z okazji przywr\u00f3cenia Leszczyn jako samodzielnej wsi[10]<\/a> (nale\u017ca\u0142a ona bowiem administracyjnie od ok. lat 70. XX w. do pobliskiej Kunkowej[11]<\/a>) m\u00f3wi\u0142 \u201eLeszczyny to dzisiaj siedem sta\u0142ych domostw, jakie\u015b 25-30 os\u00f3b\u201d[12]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Regina Pazdur<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n
\n

[1]<\/a> Przewodnik. Beskid Niski dla prawdziwego turysty<\/em>, Oficyna Wydawnicza \u201eRewasz\u201d, Pruszk\u00f3w 2007, s. 336.<\/p>\n\n\n\n

[2]<\/a> W. Grzesik, T. Traczyk, B. Wadas, Beskid Niski. Od Koma\u0144czy do Wysowej. Przewodnik Krajoznawczy<\/em>, Wydawnictwo Sklepu Podr\u00f3\u017cnika, Warszawa 2015, s. 292.<\/p>\n\n\n\n

[3]<\/a> Cyt. za: Przewodnik. Beskid Niski dla prawdziwego turysty<\/em>, cyt. wyd., s. 336.<\/p>\n\n\n\n

[4]<\/a> W. Grzesik, T. Traczyk, B. Wadas, Beskid Niski. Od Koma\u0144czy do Wysowej. Przewodnik Krajoznawczy<\/em>, dz. cyt., s. 292.<\/p>\n\n\n\n

[5]<\/a> Tam\u017ce, s. 293.<\/p>\n\n\n\n

[6]<\/a> Tam\u017ce, s. 294.<\/p>\n\n\n\n

[7]<\/a> Tam\u017ce, s. 293-294.<\/p>\n\n\n\n

[8]<\/a> Przewodnik. Beskid Niski dla prawdziwego turysty, cyt. wyd., s. 336.<\/p>\n\n\n\n

[9]<\/a>  J. Czajkowski, Studia nad \u0141emkowszczyzn\u0105, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, Sanok 1999, s. 170.<\/p>\n\n\n\n

[10]<\/a>  Rozporz\u0105dzenie Ministra Spraw Wewn\u0119trznych i Administracji z dnia 14 grudnia 2017 r. w sprawie ustalenia, zmiany i zniesienia urz\u0119dowych nazw niekt\u00f3rych miejscowo\u015bci oraz obiekt\u00f3w fizjograficznych<\/em> (Dz.U. z 2017 r. poz. 2401<\/a>).<\/p>\n\n\n\n

[11]<\/a> H. Gajda, Obecnie mieszkaj\u0105 w Kunkowej, ale chc\u0105 \u017cy\u0107 w Leszczynach, no bo tam si\u0119 urodzili<\/em>, \u201eDziennik Polski\u201d, 30.03.2017, online https:\/\/dziennikpolski24.pl\/obecnie-mieszkaja-w-kunkowej-ale-chca-zyc-w-leszczynach-no-bo-tam-sie-urodzili\/ar\/11936238<\/a> [03.04.2023].<\/h6>\n\n\n\n

[12]<\/a> H. Gajda, U\u015bcie Gorlickie: B\u0119dzie nowa wioska na mapie Gorlickiego<\/em>, \u201eDziennik Polski\u201d, 19.10.2017,  online https:\/\/dziennikpolski24.pl\/uscie-gorlickiebedzie-nowa-wioska-na-mapie-gorlickiego\/ar\/12596424<\/a> [03.04.2023].<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Leszczyny to ma\u0142a wie\u015b po\u0142o\u017cona na po\u0142udniowym stoku Magury Ma\u0142ostowskiej nad potokiem Przy\u0142up. Pierwsze wzmianki o wsi pochodz\u0105 z 1599 r. wymieniono w\u00f3wczas Leszczyny jako … czytaj dalej…LESZCZYNY<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1283,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-80","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/80","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=80"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/80\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1284,"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/80\/revisions\/1284"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=80"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}