{"id":1619,"date":"2024-01-11T23:55:41","date_gmt":"2024-01-11T23:55:41","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/?post_type=ect-service&p=1619"},"modified":"2024-01-12T00:25:26","modified_gmt":"2024-01-12T00:25:26","slug":"1619","status":"publish","type":"ect-service","link":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/service\/1619\/","title":{"rendered":"W\u0141ADYS\u0141AW i KRYSTYNA SZKRABA"},"content":{"rendered":"\n

Kiedy\u015b podczas wywiadu z \u0142y\u017ckarzem Piotrem Smereczniakiem<\/a> z Przys\u0142opia (w Nowicy) dowiedzia\u0142am si\u0119 o dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyznach \u2013 W\u0142adys\u0142awie Szkrabie i Stanis\u0142awie Baniaku mieszkaj\u0105cych w pobli\u017cu Nowicy na Odernym i zajmuj\u0105cych si\u0119 maszynowym wyrobem \u0142y\u017cek.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142adys\u0142aw Szkraba (ur. 1949 r.) swoj\u0105 d\u0142ug\u0105 , trwaj\u0105c\u0105 46 lat przygod\u0119 z \u0142y\u017ckarstwem rozpocz\u0105\u0142 w 1974 r. a i teraz zdarza si\u0119 mu si\u0119 \u0142y\u017cki robi\u0107. Jest to najbardziej do\u015bwiadczony \u0142y\u017ckarz jakiego spotka\u0142am osobi\u015bcie. R\u00f3wnie do\u015bwiadczona jest jego \u017cona Krystyna, kt\u00f3ra pochodzi z Jasielskiego. Obydwoje byli zatrudnieni w sp\u00f3\u0142dzielni w Ryglicach a w p\u00f3\u017aniejszych latach tak\u017ce i ich syn. W\u0142adys\u0142aw zanim zacz\u0105\u0142 wyrabia\u0107 \u0142y\u017cki pracowa\u0142 na tartaku, je\u017adzi\u0142 autem \u201eale s\u0142abe zarobki by\u0142y, s\u0142abo p\u0142acili\u201d. Jego ojciec Stanis\u0142aw (ur.1911 r.) do czasu za\u0142o\u017cenia pr\u0105du na Odernym na pocz\u0105tku lat 70 XX w. wyrabia\u0142 r\u0119cznie wa\u0142ki, kopystki, t\u0142uczki do ziemniak\u00f3w. Pocz\u0105tkowo tylko r\u0119cznie \u201ep\u00f3\u017aniej ju\u017c troch\u0119 maszynowo. (\u2026) wszystko by\u0142o silnikiem spalinowym tu nap\u0119dzane\u201d. W pracy \u0142y\u017ckarza pomaga\u0142a mu \u017cona (jak tylko wraca\u0142a z pola), nie mia\u0142 bowiem jednej nogi. Pracowa\u0142 te\u017c na tokarni no\u017cnej, z ko\u0142em takim \u201ejak si\u0119 we\u0142n\u0119 prz\u0119dzie\u201d, albo takim \u201ejak s\u0105 w starej maszynie do szycia\u201d. Nie by\u0142 zatrudniony w \u017cadnej sp\u00f3\u0142dzielni; sam dba\u0142 o sprzeda\u017c swoich wyrob\u00f3w \u201eon wysy\u0142a\u0142 je po ca\u0142ej Polsce, na poczcie wysy\u0142a\u0142 za pobraniem. Ludzie nie tworzyli sp\u00f3\u0142ek, ka\u017cdy pracowa\u0142 osobno, mia\u0142 gospodarstwo i przy tym gospodarstwie se dorabia\u0142\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0144stwo Szkrabowie poznali si\u0119 jak m\u00f3wi Krystyna \u201eprzez las\u201d, gdzie by\u0142a zatrudniona \u201echodzi\u0142am do pracy, do lasu z motyk\u0105. Na Oderne chodzi\u0142am do sklepu, bo tu by\u0142 sklep. Mieszka\u0142am u Cymba\u0142\u00f3w w Nowicy; siedzieli\u015bmy u Micha\u0142a Cymba\u0142y, na samym szczycie, tam gdzie jest teraz Kowalski; stare dzieje\u201d. Opr\u00f3cz wyrobu \u0142y\u017cek zajmowali si\u0119 te\u017c swoim 11 hektarowym gospodarstwem, bywa\u0142o, \u017ce hodowali po15 sztuk byd\u0142a i mieli 25 sztuk \u015bwinek.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Produkcja \u0142y\u017cek odbywa\u0142a si\u0119 w dw\u00f3ch osobnych, blisko siebie zlokalizowanych, jedno pokojowych warsztatach. Pierwszy z nich mie\u015bci si\u0119 na parterze domu mieszkalnego, drugi w osobnym budynku. Wyrabiaj\u0105 kilka rodzaj\u00f3w \u0142y\u017cek (do ka\u017cdej z nich s\u0105 inne frezy): najwi\u0119ksze s\u0105 te 42 cm zwane warz\u0105chwiami, warszawskie maj\u0105 32 cm, potem s\u0105 jeszcze regionalne du\u017ce i regionalne ma\u0142e (forst 6 cm), oraz mini (forst 4,5 cm). Na przestrzeni lat \u0142y\u017cki mia\u0142y raczej sta\u0142e nazwy, sp\u00f3\u0142dzielnia wymy\u015bli\u0142a nazwy \u201eregionalna du\u017ca i ma\u0142a\u201d a \u0142y\u017cki \u201emini\u201d robione s\u0105 od stosunkowo niedawna. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wyroby suszy si\u0119 za pomoc\u0105 wolnostoj\u0105cego pieca zwanego trociakiem: \u201etrociak nabijamy, sito si\u0119 k\u0142adzie, i \u0142y\u017cki si\u0119 k\u0142adzie na sicie i przek\u0142ada\u201d. Proces suszenia trwa do dw\u00f3ch godzin, (\u015brednio od godziny do dw\u00f3ch). Nie jest wymagane ci\u0105g\u0142e stanie i pilnowanie, aczkolwiek nale\u017cy by\u0107 bardzo uwa\u017cnym poniewa\u017c \u201ejak ju\u017c \u0142y\u017cki wyschn\u0105 to od gor\u0105ca zaczynaj\u0105 p\u0119ka\u0107\u201d. Wyschni\u0119te \u0142y\u017cki czy\u015bci si\u0119 na ta\u015bmach z papierem \u015bciernym a nast\u0119pnie pakuje w worki, (po 250, 500, 700 szt. w zale\u017cno\u015bci od wielko\u015bci). Kiedy\u015b \u0142y\u017cki specjalnie si\u0119 znaczy\u0142o, czy to za pomoc\u0105 naklejek czy to piecz\u0105tek. Do przybijania piecz\u0105tek anga\u017cowa\u0142y si\u0119 dzieci, kt\u00f3re zajmowa\u0142y si\u0119 tym po swoich zaj\u0119ciach szkolnych. Podczas spotkania na Odernym fotografuje zar\u00f3wno warsztaty, narz\u0119dzia, maszyny jak i same \u0142y\u017cki (w r\u00f3\u017cnych stadiach produkcji). Szczeg\u00f3ln\u0105 rado\u015bci\u0105 napawa\u0142a mnie mo\u017cliwo\u015b\u0107 przeprowadzenia samej rozmowy (i wykonania fotografii) z g\u0142\u00f3wnymi bohaterami, mistrzami \u0142y\u017ckarstwa ma\u0142\u017ce\u0144stwem Krystyn\u0105 i W\u0142adys\u0142awem Szkrab\u0105. Dzi\u0119kuj\u0119 i do zobaczenia!<\/p>\n\n\n