{"id":1078,"date":"2023-11-16T14:10:37","date_gmt":"2023-11-16T14:10:37","guid":{"rendered":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/?post_type=ect-service&p=1078"},"modified":"2024-02-25T20:25:01","modified_gmt":"2024-02-25T20:25:01","slug":"stefan-cymbala","status":"publish","type":"ect-service","link":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/service\/stefan-cymbala\/","title":{"rendered":"STEFAN CYMBA\u0141A"},"content":{"rendered":"\n

Stefan to syn Grzegorza<\/a> (ur. 1919 r.), potomek Bazylego Cymba\u0142y fundatora jednej z bardziej znanych kapliczek w Nowicy (Przys\u0142upiu). O Bazylim wiadomo jeszcze, \u017ce w roku 1889 wzi\u0105\u0142 \u015blub z Mari\u0105 Kapeluch. Stefan jest kontynuatorem tradycji rodzinnej \u2013 sam tak\u017ce zajmuje si\u0119 obr\u00f3bk\u0105 drewna; jest znanym w ca\u0142ej okolicy, wzi\u0119tym i cenionym cie\u015bl\u0105 i budowniczym dom\u00f3w z drewna. Ojciec Stefana \u2013 Grzegorz od najm\u0142odszych lat wyrabia\u0142 \u0142y\u017cki, ale g\u0142\u00f3wnie do czas\u00f3w wojny zajmowa\u0142 si\u0119 razem ze swoim bratem Teodorem wyrobem gont\u00f3w. \u00a0Stefan ju\u017c w latach ch\u0142opi\u0119cych zacz\u0105\u0142 robi\u0107 \u0142y\u017cki razem ze swoim ojcem Grzegorzem i dwoma bra\u0107mi Micha\u0142em i Janem. W tym czasie nie by\u0142o specjalnych warsztat\u00f3w, \u0142y\u017cki, g\u0142\u00f3wnie warszawskie d\u0142ugie na 42 cm i p\u00f3\u0142warszawskie na 30 cm, robi\u0142o si\u0119 w kuchni w izbie; te o d\u0142ugo\u015bci 25 cm. wyrabiali g\u0142\u00f3wnie podrostki \u201emama gotowa\u0142a, a te wszystkie odpady, te drzazgi z tych \u0142y\u017cek, bo tego by\u0142o du\u017co jak si\u0119 ciosa\u0142o, no to sz\u0142o do pieca, od razu\u201d. \u00a0\u0141y\u017cki mia\u0142y w\u00f3wczas inny kszta\u0142t ni\u017c te wyrabiane maszynowo, wprawdzie tak\u017ce mia\u0142y p\u0142askie trzonki ale by\u0142y one takie \u201epodcinane (\u2026) bardziej rze\u017abione, bo to wszystko robota r\u0119czna by\u0142a\u201d. Wyroby suszy\u0142o si\u0119 z wykorzystaniem kuchennego pieca kaflowego. Nad p\u0142ytami metalowymi na wysoko\u015b\u0107 ok. 5 cm, robi\u0142o si\u0119 z drutu podp\u00f3rki, tak aby \u0142y\u017cka si\u0119 nie spali\u0142o. W tej pierwszej fazie suszenia nad gor\u0105c\u0105 blach\u0105, kt\u00f3ra trwa\u0142a kilkana\u015bcie minut chodzi\u0142o o to aby \u0142y\u017cki zbiela\u0142y z ka\u017cdej ze stron. To by\u0142 bardzo wa\u017cny proces, w kt\u00f3rym trzeba by\u0142o uwa\u017ca\u0107 by \u0142y\u017cki nie zbiela\u0142y za szybko, by nie mia\u0142y za wysokiej temperatury bo w\u00f3wczas potrafi\u0142y si\u0119 wykrzywi\u0107 czy pop\u0119ka\u0107. P\u00f3\u017aniej odk\u0142ada\u0142o si\u0119 je na \u201esuszni\u0119\u201d pieca i kilka razy obracano by poma\u0142u si\u0119 dosusza\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

\u0141y\u017cki wyrabiano g\u0142\u00f3wnie z buka ale tak\u017ce z jawora, pozyskiwanego jesieni\u0105 i zim\u0105. Jak m\u00f3wi Stefan Cymba\u0142a: \u201eNie mog\u0142o by\u0107 drzewo takie \u015bci\u0119te z sokiem, jak mia\u0142o li\u015bcie, bo to si\u0119 nie bardzo nadawa\u0142o. Bo \u0142y\u017cki si\u0119 krzywi\u0142y i ci\u0119\u017cko by\u0142o robi\u0107. No natomiast bra\u0142o si\u0119 klocka, ucina\u0142o si\u0119 najpierw klocka z okr\u0105g\u0142ego drzewa na d\u0142ugo\u015b\u0107 \u0142y\u017cki. Potem siekier\u0105 si\u0119 szczypa\u0142o na takie deszczu\u0142eczki i z ka\u017cdy jednej wycina\u0142o si\u0119 \u0142y\u017ck\u0119. Najpierw siekier\u0105 z grubsza, potem no\u017cem, potem na kolanie si\u0119 wyd\u0142ubywa\u0142o \u015brodek, taki krzywy no\u017cyk do tego s\u0142u\u017cy\u0142. Potem si\u0119 to struga\u0142o takim obur\u0119cznym no\u017cem, a potem si\u0119 r\u0119cznie jeszcze czy\u015bci\u0142o. No i suszy\u0142o, czy\u015bci\u0142o si\u0119 suche \u0142y\u017cki. Nad piecem si\u0119 suszy\u0142o. Wtedy si\u0119 r\u0119cznie czy\u015bci\u0142o, to nie by\u0142y tak czyszczone jak teraz g\u0142adziutko, bo si\u0119 nie da\u0142o… bardziej rze\u017abione\u201d. \u0141y\u017cki sprzedawano handlarzom z Kunkowej, kt\u00f3rzy rozwozili towar w okolice Poznania, Warszawy i Krynicy a w p\u00f3\u017aniejszych czasach do sp\u00f3\u0142dzielni w \u017burowej. Towar produkowa\u0142o si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w okresie zimowym, poniewa\u017c latem by\u0142o du\u017co pracy na gospodarce, w czasach r\u0119cznej pracy wyrabiano ok. trzech tuzin\u00f3w \u0142y\u017cek dziennie.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy w roku 1972 do Nowicy i Przys\u0142upia pod\u0142\u0105czono pr\u0105d to zacz\u0119to stopniowo unowocze\u015bnia\u0107 produkcj\u0119 drobnych wyrob\u00f3w z drewna, \u201e (\u2026) ale r\u0119cznie si\u0119 uzupe\u0142nia\u0142o t\u0105 prac\u0119 do ko\u0144ca, bo nie by\u0142o pe\u0142nych maszyn, \u017ceby ca\u0142\u0105 \u0142y\u017ck\u0119 obrobi\u0142o. Natomiast takie czyszczenie ju\u017c, to maszynowo by\u0142o \u0142atwiej, \u017ce lepiej t\u0105 \u0142y\u017ck\u0119 wyczy\u015bci\u0142. Na ta\u015bmie, bo r\u0119cznie by\u0142o ci\u0119\u017cko. Troszk\u0119 pi\u0142k\u0105 tych klock\u00f3w naci\u0105\u0142, to by\u0142a mniejsza strata drzewa. Bo drzewo nigdy tak si\u0119 nie \u201eszczypie\u201d idealnie, czasami to gdzie\u015b tam si\u0119 skrzywi\u0142o i wtedy by\u0142y wi\u0119ksze straty tego drzewa, natomiast jak si\u0119 ci\u0119\u0142o deseczki dok\u0142adne, to wi\u0119cej si\u0119 zyska\u0142o na materiale\u201d. Maszyny ka\u017cdy robi\u0142 wed\u0142ug w\u0142asnego pomys\u0142u. Najtrudniejsz\u0105 prac\u0105 by\u0142o wymy\u015blenie takiej maszyny, \u017ceby wyci\u0119\u0142a \u015brodek \u0142y\u017cki. Pomagali w tym fachowcy tokarze czy \u015blusarze (np. W\u0142adys\u0142aw Radzia z Odernego, Kotowicz z Gorlic).  W wieku 23 lat, w 1979 r. Stefan Cymba\u0142a zak\u0142ada swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015bci i rozpoczyna wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ze sp\u00f3\u0142dzielni\u0105 Buczek, kt\u00f3ra trwa do ok. pocz\u0105tk\u00f3w lat 90 XX w. P\u00f3\u017aniej pracowa\u0142 jeszcze przez okres ok. 2-3 lat wyrabiaj\u0105c ok. 1500 szt. kopystek; dr\u0105\u017ckark\u0119 do nich pomaga\u0142 robi\u0107 mieszkaniec Nowicy Lubek Radzik. Suche \u0142y\u017cki i kopystki \u201ebra\u0142o na tak\u0105 ta\u015bm\u0119, papier \u015bcierny na ta\u015bmie i r\u0119cznie po tej ta\u015bmie si\u0119 to czy\u015bci\u0142o, a potem na takiej ga\u0142ce si\u0119 czy\u015bci\u0142o \u015brodek. A potem jeszcze dawa\u0142em do takiej drewnianej beczki i troszk\u0119 wosku czy \u015bwieczki i one tam delikatnie si\u0119 obraca\u0142y i wychodzi\u0142y takie g\u0142adziutkie, \u017ce wylatywa\u0142y z r\u0119ki\u201d. Na pytanie jak wygl\u0105da\u0142a taka beczka Stefan Cymba\u0142a odpowiada: \u201eTo beczka oko\u0142o metr dwadzie\u015bcia \u015brednica. D\u0142uga, oko\u0142o metra d\u0142uga i tam powiedzmy z 500 sztuk \u0142y\u017cek k\u0142ad\u0142o si\u0119 na razu. I pas taki p\u0142aski nap\u0119dza\u0142, tylko bardzo powolutku musia\u0142o by\u0107 bo by po\u0142ama\u0142o wszystkie.
I \u0142y\u017cka tar\u0142a o \u0142y\u017ck\u0119 i tak si\u0119 ociera\u0142y i bardzo g\u0142adkie wychodzi\u0142y. Takie uzupe\u0142nienie czyszczenia to by\u0142o\u201d. Sam\u0105 konstrukcj\u0119 beczki Stefan Cymba\u0142a podpatrzy\u0142 u mieszka\u0144c\u00f3w Kunkowej, poniewa\u017c tam by\u0142a ona podstaw\u0105 w czyszczeniu wieszak\u00f3w. Dzi\u015b Stefan Cymba\u0142a od d\u0142u\u017cszego czasu nie produkuje ani \u0142y\u017cek ani kopystek, ale nadal zajmuje si\u0119 prac\u0105 z drewnem, jak wspomnia\u0142am na pocz\u0105tku jest wzi\u0119tym i cenionym w ca\u0142ej okolicy cie\u015bl\u0105 i budowniczym; wiele razy s\u0142ysza\u0142am jak ludzie w Nowicy m\u00f3wi\u0105 \u201eco by\u015bmy bez tego Stefanka zrobili\u201d. Wiele os\u00f3b korzysta z jego umiej\u0119tno\u015bci i talentu, niejednokrotnie \u2013  ze wzgl\u0119du na brak wolnych termin\u00f3w w kalendarzu Stefana Cymba\u0142y \u2013 czekaj\u0105c wiele miesi\u0119cy na jego pomoc przy budowie domu. Ale czeka\u0107 warto.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Stefan to syn Grzegorza (ur. 1919 r.), potomek Bazylego Cymba\u0142y fundatora jednej z bardziej znanych kapliczek w Nowicy (Przys\u0142upiu). O Bazylim wiadomo jeszcze, \u017ce w … czytaj dalej…STEFAN CYMBA\u0141A<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1079,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","ect-service-type":[],"ect-service-tag":[],"class_list":["post-1078","ect-service","type-ect-service","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/ect-service\/1078","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/ect-service"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/ect-service"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1078"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1079"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1078"}],"wp:term":[{"taxonomy":"ect-service-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/ect-service-type?post=1078"},{"taxonomy":"ect-service-tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.lyzkarstwo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/ect-service-tag?post=1078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}